Eşanjör Satın Alırken Nelere Dikkat Etmeliyiz?

Isı transferi süreçlerinin kalbi olan eşanjörler, endüstriyel verimliliğin ve enerji tasarrufunun anahtarıdır. Doğru bir eşanjör seçimi, sisteminizin uzun ömürlü, verimli ve düşük işletme maliyetli çalışması için kritik öneme sahiptir. Peki, bir eşanjör satın alırken hangi hayati noktalara odaklanmalıyız? İşte size yol gösterecek detaylı bir rehber:

💡 Temel Seçim Kriterleri: İhtiyacı Doğru Tanımlama

Eşanjör alım sürecinin ilk ve en önemli adımı, termal kapasite ve proses verilerini eksiksiz bir şekilde belirlemektir.

• Isıl Kapasite (Q): Eşanjörün transfer etmesi gereken net ısı enerjisi miktarıdır (kW cinsinden). Bu, eşanjörün boyutunu doğrudan belirleyen en temel parametredir.

• Sıcaklıklar: Primer (ısıtıcı) ve sekonder (ısıtılan) akışkanların giriş ve çıkış sıcaklıkları net olarak tanımlanmalıdır. Özellikle istenen sıcaklık yaklaşımına (yakınlık derecesi) dikkat edilmelidir.

• Debiler: İki akışkanın da sisteme giren kütlesel debileri (kg/s) veya hacimsel akış hızları belirlenmelidir.

• Basınç Kaybı: Seçilecek eşanjörün yaratacağı basınç kaybı, sistemdeki pompaların kapasitesiyle uyumlu olmalıdır. İzin verilenin üzerindeki bir basınç kaybı, debi sorunlarına ve enerji israfına yol açar. Üretici yazılımlarıyla bu değerin hassasça hesaplandığından emin olunmalıdır.

• Akışkan Türleri ve Özellikleri: Akışkanların kimyasal yapısı (koroziflik), viskozitesi, kirlilik oranı ve parçacık içerip içermediği gibi özellikler malzeme ve tip seçimini belirler.

🛠️ Uygulamaya Uygun Eşanjör Tipini Belirleme

Endüstride en yaygın kullanılan eşanjör tipleri Plakalı Eşanjörler ve Borulu Eşanjörlerdir. Uygulamanızın gereksinimlerine göre doğru tip seçilmelidir.

Shutterstock

Plakalı Eşanjörler: Yüksek Verim ve Esneklik

• Avantajları: Yüksek ısı transfer katsayısı, kompakt yapı, kolay bakım ve temizlik (contalı tiplerde), kapasite artırma/azaltma esnekliği (plaka ekleme/çıkarma).

• Tercih Alanları: HVAC sistemleri, merkezi ısıtma/soğutma, gıda/içecek endüstrisi (hijyen gereksinimi), düşük ve orta basınç/sıcaklık uygulamaları.

• Alt Tipleri: Contalı, Lehimli (Braze), Yarı Kaynaklı, Çift Duvarlı.

Borulu Eşanjörler: Yüksek Basınç ve Sıcaklık Dayanımı

• Avantajları: Yüksek sıcaklık ve basınca karşı dayanıklılık, basit ve dayanıklı yapı.

• Tercih Alanları: Kimya, Petrokimya, Enerji Santralleri gibi yüksek basınç ve sıcaklık gerektiren zorlu endüstriyel prosesler.

• Alt Tipleri: Boru Demetli (Shell and Tube), U-Tüp.

🔩 Malzeme Seçimi: Uzun Ömür ve Güvenilirlik

Eşanjörün plakası, contası ve gövdesi için yapılacak malzeme seçimi, sistemin uzun ömrü ve güvenilirliği açısından hayati önem taşır.

• Plaka Malzemesi:

  • Paslanmaz Çelik (Özellikle AISI 316L): Su, glikol, gıda ürünleri ve klorür içermeyen ortamlar için yaygındır. Korozif ortamlarda 316L, 304'e göre daha iyi direnç sunar.

  • Titanyum, Hastelloy: Deniz suyu, agresif kimyasallar ve çok korozif ortamlar için tercih edilir (Daha pahalıdır).

• Conta Malzemesi (Contalı Eşanjörler İçin):

  • EPDM: Su, buhar, glikoller ve yüksek sıcaklıklar (yaklaşık $150-160^\circ \text{C}$) için uygundur.

  • NBR: Yağlar, katı/sıvı yağlar ve su bazlı akışkanlar için yaygındır (Yaklaşık $110-130^\circ \text{C}$).

  • FKM/Viton: Yüksek sıcaklıklar ve agresif kimyasallar için (Daha pahalıdır).

• Gövde Malzemesi: Genellikle epoksi boyalı karbon çelik kullanılır. Ancak hijyenik veya korozif uygulamalar için paslanmaz çelik gövdeler tercih edilmelidir.

✅ Kalite ve Tedarikçi Güvenilirliği

Piyasada düşük kalitede malzeme kullanarak düşük fiyatlı çözümler sunan firmalara karşı dikkatli olunmalıdır.

• Markalama ve İzlenebilirlik: Plaka ve contalar üzerinde geriye dönük araştırma imkanı sağlayan markalama olup olmadığını kontrol edin.

• Sertifikalar: Ürünün uluslararası kalite belgelerine (örneğin, PED, ASME, ISO 9001) sahip olması gerekir. Gıda uygulamaları için contaların FDA (Gıdaya Uygunluk) belgesi önemlidir.

• Teknik Destek ve Referanslar: Satın alacağınız firmanın teknik destek yeterliliği, referansları ve satış sonrası hizmet (montaj, bakım, yedek parça temini) kapasitesi, 10-15 yıllık kullanım ömrü boyunca sorunsuz bir işletme için belirleyicidir.

Doğru hesaplama ve malzeme kalitesinden ödün vermeden yapılan eşanjör seçimi, Aldevo Mühendislik olarak enerji verimliliğiniz ve operasyonel güvenilirliğiniz için atacağınız en stratejik adımdır.